UBND PHƯỜNG TRẦN LIỄU
TRƯỜNG MẦM NON AN PHỤ
TẬP HUẤN BỒI DƯỠNG CHUYÊN MÔN
NĂM HỌC 2025-2026
NỘI DUNG TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
CẢM XÚC XÃ HỘI CHO TRẺ MẦM NON
TRONG THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC MẦM NON
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ GIÁO DỤC CẢM XÚC XÃ HỘI CHO TRẺ MẦM NON
1. Các khái niệm
1.1. Cảm xúc xã hội là gì?
Cảm xúc là trải nghiệm cơ bản của con người về thái độ đối với sự vật, hiện tượng của hiện thực khách quan, với người khác và với bản thân. Sự hình thành cảm xúc là một điều kiện tất yếu của sự phát triển con người.
Cảm xúc xã hội?
` Con người có 7 cảm xúc cơ bản: vui, buồn, tức giận, ngạc nhiên, sợ hãi, ghê tởm, khinh bỉ. Ngoài ra, con người cũng trải nghiệm những cảm xúc khác như: xấu hổ, bối rối, ghen tị, tự hào, thất vọng, hối tiếc,... được gọi là những cảm xúc xã hội.
1.2. Giáo dục cảm xúc xã hội là gì?
Giáo dục cảm xúc xã hội (Social Emotional Learning) là một quá trình thông qua đó trẻ em và người lớn trở nên ý thức hơn về cảm xúc của mình, học cách kết nối hài hoà hơn với người khác, phát triển khả năng đưa ra quyết định có trách nhiệm và giải quyết những thách thức một cách hiệu quả.
- Như vậy, giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ em mầm non là quá trình giáo dục nhằm giúp trẻ em nhận biết, ý thức về cảm xúc của bản thân và cảm xúc của người khác, cao hơn biết "quản lý" cảm xúc trong các hoạt động ở nhóm/lớp/trường mầm non và trong môi trường sống gần gũi.
1.3. Phát triển cảm xúc xã hội là gì?
Phát triển cảm xúc xã hội là những tác động trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục thông qua đó trẻ em và người lớn trở nên ý thức hơn về cảm xúc của mình, học cách kết nối hài hoà hơn với người khác, phát triển khả năng đưa ra quyết định có trách nhiệm và giải quyết những thách thức một cách hiệu quả.
2. Tầm quan trọng của giáo dục cảm xúc xã hội đối với trẻ mầm non
2.1. Vai trò, ý nghĩa của giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ mầm non
- Giúp trẻ hình thành quan hệ tích cực, kiểm soát hành vi, mạnh dạn – tự tin, dễ hòa nhập cộng đồng.
- Tăng khả năng tập trung, ghi nhớ, kiên trì; tạo nền tảng cho phát triển nhận thức và ngôn ngữ.
- Giúp trẻ hoạt ngôn, biết đồng cảm, biết kiềm chế cảm xúc và bộc lộ yêu thương.
- Tác động mạnh mẽ đến hành vi: khi vui trẻ học và chơi hiệu quả; khi buồn, giận biết kiềm chế.
3. Nguy cơ khi không kiểm soát được cảm xúc xã hội
- Hạn chế tương tác xã hội → ảnh hưởng đến thể chất, tinh thần, nhận thức.
- Nguy cơ sức khỏe: béo phì, giảm đề kháng, rối loạn giấc ngủ.
- Nguy cơ tinh thần: giảm EQ, kỹ năng xã hội, dễ mắc rối loạn hành vi, căng thẳng, lo âu, ác mộng, tự cô lập.
- Nguy cơ nhận thức: giảm IQ, giảm tập trung, chậm phát triển ngôn ngữ, suy giảm kỹ năng thích ứng.
* Tổng hợp những nguyên nhân dẫn đến những biểu hiện / phản ứng cảm xúc tiêu cực của trẻ mầm non:
- Hạn chế môi trường giao tiếp;
- Thường xuyên tiếp xúc trong thời gian dài với các thiết bị công nghệ
- Chứng kiến hoặc là nạn nhân của các hành vi bạo lực;
- Hạn chế các mối quan hệ tương tác giao tiếp xã hội;
- Thiếu sự đồng hành của gia đình;
- Liên quan tới sức khỏe…
3. Khó khăn / hạn chế trong tổ chức các hoạt động giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non
- Thiếu nhận thức và hiểu biết: Một số giáo viên, phụ huynh / cha mẹ trẻ và chưa
nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của giáo dục cảm xúc xã hội
- Hạn chế về tài liệu, học liệu: Hiện nay, ít có các tài liệu hướng dẫn chính thức thức hoặc tài liệu hướng dẫn phù hợp, khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục cảm xúc xã hội
- Áp lực thời gian, công việc trong cơ sở giáo dục mầm non: Áp lực về thời gian công việc theo chế độ sinh hoạt hàng ngày khiến giáo viên khó có đủ thời gian để tập trung vào giáo dục cảm xúc xã hội.
- Khó khăn trong đánh giá kết quả: Cảm xúc xã hội không dễ đo lường như các kỹ năng khác, khiến việc đánh giá hiệu quả của các hoạt động giáo dục cảm xúc xã hội trở nên khó khăn trong việc nhận diện về hiệu quả trên trẻ.
- Sự khác biệt về hoàn cảnh gia đình: Môi trường giáo dục ở nhà có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển cảm xúc của trẻ.
2. ĐẶC ĐIỂM PHÁT TRIỂN CẢM XÚC XÃ HỘI CỦA TRẺ MẦM NON
1. Trẻ 3 tháng - 12 tháng tuổi
- Trẻ bắt đầu có được cảm giác tự tin và an toàn khi được người lớn yêu thương, chăm sóc, đáp ứng các nhu cầu của trẻ (cho ăn, ủ ấm và che chở cho trẻ, mang lại nhiều điều thú vị cho trẻ như : nghe âm thanh, cầm, nắm, nếm, ngửi, cảm nhận,...).
- Trẻ tự giao lưu với bản thân bằng cách sờ, ngắm nghía các bộ phận cơ thể của mình (bàn tay, bàn chân).
- Trẻ nhận biết và thể hiện một số cảm xúc khi giao lưu, tiếp xúc với người khác. Trẻ nhận ra người lạ, người quen (vui sướng khi gặp người thân, sợ hãi, khóc khi nhìn thấy người lạ,...).
2. Trẻ 12 – 24 tháng tuổi
- Biết thể hiện tình cảm với những người gần gũi xung quanh.
- Thích khám phá một mình (khi có người thân quen ở gần).
- Chơi những trò chơi giả bộ, đơn giản.
- Thích đưa đồ chơi cho người khác; chỉ tay cho người khác thấy những điều gì đó trẻ cho là thú vị.
- Nói được một số từ đơn lẻ và lắc đầu phản ứng “không”.
3. Trẻ 24 – 36 tháng tuổi
- Thích bắt chước người khác, đặc biệt thích bắt chước người lớn.
- Hào hứng, phấn khởi khi bên cạnh trẻ em khác.
- Biết thể hiện sự phản kháng khi không đồng ý.
- Biết tên của những người quen thuộc.
- Thích chơi trò chơi giả bộ.
4. Trẻ 3 – 4 tuổi
- Bắt chước người lớn và các trẻ em lớn hơn.
- Thể hiện tình cảm với bạn bè và những người xung quanh.
- Quan tâm đến bạn khác.
- Buồn / vui khi thay đổi thói quen lớn.
5. Trẻ 4 – 5 tuổi
- Thích làm những điều mới mẻ.
- Thích tham gia chơi với nhóm bạn.
- Biết hợp tác và thực hiện nhiệm vụ trong nhóm chơi.
- Thể hiện bằng lời nói / hành động về những điều trẻ thích hoặc trẻ không thích.
- Hiểu khái niệm giống nhau – khác nhau.
6. Trẻ 5 – 6 tuổi
- Thực hiện các quy tắc / quy ước trong nhóm / lớp hoặc cộng đồng.
- Thể hiện sự quan tâm, đồng cảm tới người khác.
- Nhận thức về giới tính.
- Thể hiện sự độc lập.
- Muốn làm hài lòng bạn bè.
PHẦN HAI
NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC
GIÁO DỤC CẢM XÚC XÃ HỘI CHO TRẺ MẦM NON
I. Mục tiêu
1. Trẻ nhà trẻ: Trẻ có ý thức về bản thân, mạnh dạn giao tiếp với người gần gũi; biết
cảm nhận và biểu lộ cảm xúc với sự vật, con người xung quanh.
2. Trẻ mẫu giáo: Trẻ có ý thức về bản thân; nhận biết và thể hiện tình cảm với sự vật, hiện tượng, con người xung quanh. Giáo viên căn cứ năng lực cảm xúc xã hội để xác định mục tiêu phù hợp với lứa tuổi và điều kiện thực tế.
II. Nội dung giáo dục
Cảm xúc xã hội gồm 4 cấp độ:
1. Nhận biết cảm xúc: Gọi tên đúng cảm xúc của bản thân và người khác.
2. Hiểu cảm xúc: Thấu cảm, biết nguyên nhân và hậu quả cảm xúc.
3. Thể hiện cảm xúc: Diễn tả, đáp lại cảm xúc của người khác; biết chia sẻ, đồng cảm.
4.Quản lý cảm xúc: Tự kiểm soát, cư xử hợp lí, hoà đồng tập thể
III. Phương pháp – hình thức:
1. Phương pháp:
- Thực hành, trải nghiệm: Cho trẻ tham gia tình huống thực tế, chia sẻ cảm xúc.
- Trò chơi: Đặc biệt là trò chơi nhóm, đóng vai theo chủ đề
- Làm mẫu, làm gương: Giáo viên thể hiện cảm xúc phù hợp để trẻ bắt chước.
- Trò chuyện, đàm thoại: Khuyến khích trẻ gọi tên, diễn tả cảm xúc
- Tác phẩm nghệ thuật: Thơ, truyện, bài hát, tranh giúp gợi cảm xúc tích cực.
- Thảo luận nhóm: Trẻ cùng bàn bạc, chia sẻ, rèn kỹ năng hợp tác.
- Động não: Khích lệ trẻ nêu nhiều ý kiến, nhận diện và miêu tả cảm xúc.
- Dùng tình cảm: Giáo viên tương tác gần gũi, khơi gợi tình cảm tích cực cho trẻ.
2. Hình thức:
- Tổ chức giáo dục cảm xúc trong mọi hoạt động: học, chơi, sinh hoạt, trải nghiệm.
- Kết hợp cá nhân – nhóm nhỏ – cả lớp, chú ý sự hứng thú và năng lực từng trẻ.
- Lồng ghép SEL qua kể chuyện, thảo luận, trải nghiệm khoa học, lao động, chơi
- Khuyến khích trẻ chia sẻ cảm xúc, hợp tác, giải quyết xung đột bằng lời nói, chấp nhận thất bại và thử lại.
IV. YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC VÀ CÁCH QUẢN LÝ CẢM XÚC XÃ HỘI CỦA NGƯỜI GIÁO VIÊN MẦM NON
1. Yêu cầu về năng lực của giáo viên mầm non để giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ mầm non
- Yêu cầu về những năng lực cơ bản của giáo viên mầm non:
+ Nhận diện và hiểu cảm xúc của trẻ em.
+ Điều chỉnh cảm xúc của bản thân.
+ Thiết kế và tổ chức các hoạt động giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ mầm non
+ Hỗ trợ trẻ giải quyết xung đột trong hoạt động hằng ngày.
+ Phát triển các kĩ năng xã hội cho trẻ.
+ Tự học hỏi, cập nhật kiến thức về giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ mầm non.
-Để nhận biết các biểu hiện / phản ứng cảm xúc của trẻ nhằm có tác động sư phạm phù hợp, giáo viên cần có các kĩ năng quan sát như:
+ Quan sát các biểu hiện về hành vi, ngôn ngữ và cách thể hiện cảm xúc của trẻ với đồ dùng, đồ chơi và mọi người xung quanh.
+ Quan sát và lắng nghe cách giao tiếp và phản ứng hành vi của trẻ trong nhóm bạn bè xung quanh.
+ Quan sát và lắng nghe cách chia sẻ của trẻ với bạn bè và người lớn.
+ Quan sát cách trẻ giải quyết xung đột.
+ Quan sát và phân tích các sản phẩm của trẻ, chú ý đến các sản phẩm tạo hình.
2. Sử dụng “thủ thuật sư phạm” để điều chỉnh cảm xúc xã hội cho trẻ
Trong các hoạt động giáo dục, giáo viên nên giúp trẻ gọi tên, mô tả cảm xúc của mình bằng lời nói. Thường xuyên nói chuyện với trẻ về những cảm xúc thường gặp như phấn khích, vui vẻ, tức giận, lo sợ, ghen tị hay buồn phiền. Giúp trẻ học cách nhận biết cảm xúc bản thân bằng cách nói về cảm xúc của trẻ như: “Cô thấy rằng con đang vui.”.
- Tạo cơ hội cho trẻ thấy cách người lớn đối mặt với sự chán nản, sợ hãi và tức giận theo hướng tích cực. Hãy là tấm gương tốt cho trẻ noi theo về việc kiểm soát cảm xúc cá nhân trong các tình huống khác nhau:
+ Hít thở thật sâu.
+ Tập Yoga.
+ Tạm dừng hoạt động / tương tác với người khác khi gặp chuyện gì đó bức xúc.
+ Khi đọc sách, kể chuyện có hình ảnh minh hoạ, giáo viên giúp trẻ nhận biết, hiểu được cảm xúc thông qua việc nói về ý nghĩa của những biểu hiện trên gương mặt nhân vật.
Ví dụ:
- Có phải bạn trai đang tức giận không?
- Bạn gái trông có đang phấn khích không?
- “Thủ thuật sư phạm” để điều chỉnh cảm xúc cho trẻ được hiểu là cách làm của giáo viên tác động đến cá nhân trẻ hoặc đến nhóm trẻ để điều chỉnh phản ứng cảm xúc trước các tác động trong tình huống / hoàn cảnh cụ thể. Ví dụ, khi trẻ bực tức / giận dữ, giáo viên có thể áp dụng những “thủ thuật sư phạm” sau để kiểm soát cơn giận dữ của trẻ:
+ Cách 1: Bình tĩnh đưa trẻ sang phòng / góc chơi khác / nhóm chơi khác, kéo trẻ ra khỏi tình huống tức giận để cảm xúc của trẻ lắng xuống.
+ Cách 2: Gây chú ý của trẻ sang đối tượng hay chuyện gì đó vui vẻ hơn.
+ Cách 3: Gợi ý trẻ cùng người lớn ra một phòng khác / góc chơi khác / ra ngoài sân trường cùng hét thật to (trò chơi “Thi ai hét to nhất”). Đây cũng là một giải pháp để giải toả cảm xúc cá nhân. Trẻ càng bày tỏ, giải toả năng lượng được nhiều bao nhiêu thì nguy cơ bùng nổ cơn giận càng thấp bấy nhiêu.
- Những lưu ý đối với giáo viên mầm non khi đứng trước các biểu hiện cảm xúc của trẻ:
+ Thừa nhận cảm xúc của trẻ.
+ Bình tĩnh, dừng mọi hoạt động gây tổn thương trẻ.
+ Giữ tập trung.
+ Thu thập mọi thông tin.
+ Đưa ra các giải pháp và CÙNG NHAU lựa chọn giải pháp.
3. Quản lí cảm xúc cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non
- Quản lí cảm xúc cá nhân là một trong những kĩ năng nghề nghiệp quan trọng đối với
giáo viên mầm non
- Để quản lí, kiểm soát tốt cảm xúc cá nhân, giáo viên cần có phương pháp rèn luyện tu dưỡng bản thân để quản lí xúc của của chính mình tốt nhất như:
+ Cần quản lí cảm xúc của mình trong từng hoàn cảnh và hoạt động cụ thể.
+ Quản lí cảm xúc bằng trí tuệ bản thân. Tạo thói quen luôn nhìn nhận sự việc và người khác bằng thái độ tích cực, nhân ái, lắng nghe nhiều hơn và bình tĩnh trong mọi mối quan hệ.
+ Quản lí cảm xúc cá nhân bằng tình yêu thương trẻ, hiểu trẻ, thừa nhận cảm xúc của trẻ.
+ Quản lí cảm xúc bản thân hiệu quả hơn khi giáo viên biết suy nghĩ trước khi nói, thẳng thắn đưa ra ý kiến với thái độ nhã nhặn, đúng mực, phù hợp với đối tượng giao tiếp. Cần rèn luyện lời ăn tiếng nói có văn hoá như một thói quen tốt trong cuộc sống hằng ngày.
- Để rèn luyện kĩ năng quản lí cảm xúc cá nhân, giáo viên mầm non cần:
+ Biết quan sát cảm xúc của bản thân và của người khác.
+ Học cách tự xoa dịu cảm xúc.
+ Lựa chọn các hành động tích cực khi thấy “bế tắc”, ví dụ:
- Tâm sự với một người mình tin tưởng.
- Đi dạo.
- Thiền trong vài phút.
- Nghe nhạc, đọc sách,…
- Gợi ý các năng lực giải quyết xung đột và kiểm soát cảm xúc cá nhân của giáo viên mầm non:
+ Cách 1: Dừng lại – Nghĩ – Hành động
+ Cách 2: Kĩ thuật “Chú rùa”
* Lưu ý khi tổ chức các hoạt động giáo dục cảm xúc xã hội cho trẻ mầm non
- Quan tâm trực tiếp đến từng trẻ càng nhiều càng tốt và luôn lắng nghe và thấu cảm. Tập trung vào điều trẻ nói để lắng nghe, cảm nhận và chia sẻ lại với trẻ.
- Luôn khuyến khích trẻ thể hiện tình cảm của mình như vui, buồn, tức giận,… Quan
tâm và đồng cảm với trẻ mỗi khi trẻ buồn bã, sợ hãi, tức giận,…
- Cần ôm ấp, vỗ về, âu yếm, dịu dàng với trẻ; thường xuyên khen ngợi khi trẻ đạt được một tiến bộ
- Đánh giá vấn đề chứ không phê phán cá nhân trẻ trong các hoạt động. Khi trẻ phạm lỗi nên nhắc nhở nhẹ nhàng. Có thể dùng hình thức “trách phạt” để trẻ hiểu các giới hạn, các chuẩn mực cần tuân thủ. Tuy nhiên, cần lựa chọn kĩ các biện pháp “trách phạt” phù hợp, tuyệt đối không được có hành vi bạo lực (đánh, tát, véo tai, đe doạ, chửi mắng,…).
- Cần giúp trẻ phát triển cảm xúc xã hội bằng nhiều hoạt động khám phá, thực hành, trải nghiệm.
- Là tấm gương đối với trẻ trong cách kiểm soát và thể hiện cảm xúc với mọi người xung quanh; đặc biệt chú ý tới thể hiện cảm xúc với trẻ.
PHẦN BA
HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁO DỤC
CẢM XÚC XÃ HỘI CHO TRẺ MẦM NON
I. Nguyên tắc tổ chức cá hoạt động giáo dục cảm xúc- xã hội:
1. Giáo dục & cá nhân hóa: Lấy trẻ làm trung tâm, chú ý sự khác biệt cá nhân.
2. Tích hợp & toàn diện: Lồng ghép trong mọi hoạt động chăm sóc – giáo dục hằng ngày.
3. Gắn kết quan hệ xã hội: Tăng cường mối quan hệ xung quanh, chú ý phản ứng cảm xúc của người lớn.
4. Phù hợp phát triển trẻ: Gắn với đời sống, kinh nghiệm, tình huống thực tế.
5. Phù hợp chương trình: Thể hiện rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp trong kế hoạch phát triển chương trình nhà trường.
II. Lập kế hoạch giáo dục
- Căn cứ: Mục tiêu chương trình GDMN, nội dung CXXH theo lứa tuổi, đặc điểm – biểu hiện cảm xúc của trẻ, kế hoạch năm học, điều kiện cơ sở vật chất, bối cảnh gia
đình – địa phương, nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ.
- Các loại kế hoạch:
- Năm học: Xác định mục tiêu, hệ thống nội dung theo độ tuổi.
- Chủ đề/tháng/dự án: Cụ thể hoá năng lực cần hình thành, củng cố.
- Hoạt động giáo dục: Xác định mục tiêu năng lực, chọn hình thức trải nghiệm, trò chơi, hoạt động học phù hợp.
- Lưu ý: Kế hoạch CXXH phải được lồng ghép vào kế hoạch giáo dục chung của nhóm lớp.
III. Tổ chức hoạt động
- Nguyên tắc: Trẻ học CXXH qua chơi, trải nghiệm thực tiễn, tích hợp trong các hoạt động học (tạo hình, toán, ngôn ngữ, khám phá…).
- Lồng ghép qua hoạt động chơi:
- Mục đích: Tạo cảm xúc tích cực, tự nhiên, bền vững.
- Nội dung: Nhận biết – trải nghiệm cảm xúc bản thân và người khác.
- Cách tiến hành:
1. Tích hợp mục tiêu CXXH vào mục tiêu chơi.
2. Xác định nội dung phù hợp, tránh ôm đồm, khiên cưỡng.
3. Chọn trò chơi/góc chơi/thời điểm phù hợp.
4. Tổ chức hoạt động: giáo viên gợi mở, làm gương, hỗ trợ kịp thời; khuyến khích trẻ tham gia; khen ngợi cảm xúc tích cực.
| GỢI Ý HOẠT ĐỘNG CHƠI TÍCH HỢP GIÁO DỤC CẢM XÚC XÃ HỘI |
| Trước khi chơi - Lắng nghe, tuân thủ quy tắc, luật chơi. - Biết thoả thuận thống nhất với bạn chơi. – … | Trong quá trình chơi -Khả năng giao tiếp tự tin, linh hoạt với bạn bè, thầy cô,… - ·- Tự chọn đồ chơi, trò chơi theo ý thích.
- Biết chờ đến lượt chơi.
- Giữ được mối quan hệ tốt với những người xung quanh. - Biết cách trao đổi, thoả thuận với bạn cùng chơi để cùng thực hiện hoạt động chơi. - Đàm phán, tìm cách giải quyết mâu thuẫn như: dùng lời, chấp nhận nhường nhịn, nhờ sự trợ giúp từ người lớn,… - Cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao. | Kết thúc chơi -Biết an ủi, chia sẻ cảm xúc với bạn bè. -Xếp, cất đồ chơi đúng nơi quy định. - Kĩ năng dọn dẹp, sắp xếp các góc đúng quy định. … |
- Lồng ghép qua hoạt động học
- Mục đích : Giúp trẻ nhận biết cảm xúc xã hội, gọi tên được các cảm xúc và mô tả được các trạng thái cảm xúc. Trang bị hiểu biết, củng cố kĩ năng và hình thành cảm xúc tích cực cho trẻ.
- Nội dung: Giáo viên cần dựa vào mỗi hoạt động cụ thể để xác định nội dung, mức độ lồng ghép cho phù hợp, sao cho không những không làm “mờ” hoạt động trọng tâm
và thực hiện hiệu quả nội dung tích hợp.
Cách tiến hành
- Bước 1: Tích hợp mục tiêu giáo dục cảm xúc xã hội
- Bước 2: Xác định nội dung giáo dục cảm xúc xã hội
Việc tích hợp nội dung giáo dục giáo dục cảm xúc xã hội có thể được thực hiện ở các mức độ khác nhau.
Ví dụ: Hoạt động giáo dục phát triển ngôn ngữ, truyện “Tích Chu” (Chủ đề Gia đình). Giáo viên có thể trò chuyện và từ đó liên hệ với giáo dục cảm xúc xã hội: Cách quan tâm, yêu thương mọi người, cảm xúc buồn bã, tiếc nuối khi không thể hiện quan tâm, yêu thương kịp thời và phù hợp
-Bước 3: Tổ chức hoạt động học tích hợp nội dung giáo dục cảm xúc xã hội
Trước hết, cần tổ chức các hoạt động trải nghiệm phong phú, đa dạng, hấp dẫn và thực tế giúp trẻ tích lũy kinh nghiệm. Các trải nghiệm này kích thích sự tham gia tích cực của trẻ, tạo nhiều tình huống cho trẻ quan sát, thực hành, giao tiếp, giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình hoạt động... Trong quá trình quan sát, khuyến khích trẻ gọi tên cảm xúc, thể hiện các biểu hiện của các cảm xúc đó qua cử chỉ, điệu bộ, nét mặt…
Tiếp theo, cho trẻ chia sẻ kinh nghiệm, chia sẻ kết quả quan sát, tranh luận, chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc diễn ra trong quá trình hoạt động trải nghiệm.
Bước 4: Đánh giá hoạt động “học” tích hợp nội dung giáo dục cảm xúc xã hội
| GỢI Ý HOẠT ĐỘNG HỌC TÍCH HỢP GIÁO DỤC CẢM XÚC XÃ HỘI |
| Gợi ý hoạt động học | Nội dung hoạt động | Nội dung giáo dục cảm xúc xã hội |
| Hoạt động âm nhạc | Trò chơi “Ai nhanh nhất?”: Cho trẻ nghe một bài hát, trẻ vừa đi vừa hát theo giai điệu bài hát và quan sát các thẻ hình đặt trên ghế. Mỗi thẻ hình là một dáng vẻ của tay, chân, đầu, mặt.. Khi có tín hiệu thay đổi về tiết tấu, âm lượng… trẻ nhanhchóng dừng lại và bắt chước theo hình trên thẻ. | Qua trò chơi, trẻ kiểm soát được tốc độ của mình; phân biệt cao độ, trường độ âm thanh, học cách biểu lộ các trạng thái cảm xúc, dáng vẻ hình thể khác nhau. |
| Hoạt động tạo hình | Trang trí / cắt tranh bìa với hình vẽ các khuôn mặt thể hiện trạng thái cảm xúc buồn, vui, tức giân, sợ hãi theo yêu cầu của giáo viên. | Thông qua hoạt động, trẻ nhận biết được biểu hiện của các cảm xúc. Trẻ thể hiện được trạng thái của bức tranh theo cách trẻ nghĩ. Các trẻ khác quan sát, nhận xét bạn thể hiện trạng thái cảm xúc và chia sẻ cách thể hiện cảm xúc của mình. |
| Làm quen tác phẩm văn học | Truyện “Món quà cô giáo”. | Qua nội dung truyện, trẻ hiểu niềm vui khi được khen, thích thú khi được quà. |
| Truyện “Nhổ củ cải”. | Qua nội dung truyện, trẻ hiểu cảm giác vui mừng, hào hứng khi cùng nhau thực hiện được công việc, vui vẻ cùng nhau đoàn kết hoàn thành công việc. |
3.Lồng ghép trong các hoạt động theo chế độ sinh hoạt hằng ngày
3.1. Khuyến khích thể hiện cảm xúc tích cực
- Đón trẻ: Giáo viên vui vẻ chào đón, trò chuyện, khuyến khích trẻ chào hỏi lễ phép, tự phục vụ, chia sẻ trải nghiệm và cảm xúc.
- Thể dục sáng: Động viên trẻ tự tin, tích cực tham gia, rèn tinh thần vượt khó, cảm giác thoải mái.
- Hoạt động ăn: Khuyến khích trẻ tự phục vụ, giữ vệ sinh, vui vẻ cùng nhau, ứng xử văn minh, tôn trọng sở thích ăn uống.
- Vệ sinh cá nhân: Dạy trẻ giữ vệ sinh, nhận biết dấu hiệu bất thường cơ thể, biết chia sẻ với giáo viên, tôn trọng cơ thể mình và người khác.
- Hoạt động lao động: Cho trẻ tham gia chuẩn bị – dọn dẹp, trực nhật, lao động tập thể; khuyến khích trẻ bày tỏ cảm xúc, xin hỗ trợ khi cần.
3.2. Phát hiện biểu hiện cảm xúc xã hội
- Quan sát trẻ trong chơi và sinh hoạt hằng ngày để nhận biết thay đổi: tránh giao tiếp, sợ hãi, hung hăng, la hét, thích ngồi một mình…
- Theo dõi sản phẩm tạo hình (xé/vẽ/dán hình ảnh, màu sắc bất thường: buồn, tức giận, sợ hãi…).
- Kịp thời trò chuyện, định hướng để hạn chế cảm xúc tiêu cực, bảo đảm an toàn.
- Phối hợp với phụ huynh để củng cố cảm xúc tích cực và xử lý nguy cơ kịp thời.
Trần Liễu, ngày 16 tháng 8 năm 2025
T/M NHÀ TRƯỜNG
